Ados 2 Testi: Kısa Bilgilendirme Rehberi
ADOS-2 testi, otizm spektrum bozukluğu değerlendirmesinde sosyal iletişim ve etkileşimle ilişkili davranışları yapılandırılmış etkinlikler sırasında gözlemlemeye yardımcı olan standartlaştırılmış bir araçtır. Tek başına tanı koymaz; sonuçları gelişim öyküsü, klinik görüşme, aileden alınan bilgiler ve gerektiğinde diğer değerlendirmelerle birlikte yorumlanır.
ADOS-2 Testi Neyi Değerlendirir?
ADOS-2, “Autism Diagnostic Observation Schedule, Second Edition” adlı gözlem aracının kısaltmasıdır. Uygulamanın temelinde kişinin belirli sosyal durumlar ve etkinlikler sırasında nasıl iletişim kurduğunu ve etkileşime nasıl katıldığını gözlemlemek yer alır.
Değerlendirme sırasında yaşa ve dil düzeyine bağlı olarak sosyal iletişim, karşılıklı etkileşim, oyun veya hayal gücü kullanımı ile sınırlı ya da tekrarlayıcı davranış özellikleri göz önünde bulundurulabilir.
Bu nedenle ADOS-2 klasik anlamda doğru ve yanlış cevaplardan oluşan bir sınav değildir. Amaç çocuğun ezberlediği bilgileri ölçmek değil, belirli etkileşim fırsatları karşısında ortaya çıkan davranışları sistematik biçimde değerlendirmektir.
ADOS-2 Uygulaması Nasıl İlerler?
Uygulayıcı, değerlendirme sırasında sohbet, oyun, görsel materyaller veya farklı etkileşim etkinliklerinden yararlanabilir. Kullanılan etkinlikler kişinin yaşına ve dil becerilerine göre değişir.
ADOS-2 uygulamasının kendisi çoğunlukla yaklaşık 40–60 dakika sürer. Bununla birlikte klinikte geçirilen toplam süre, görüşmeler ve gerekli görülen diğer değerlendirmeler nedeniyle farklı olabilir.
Değerlendirmede önemli olan yalnızca çocuğun belirli bir anda ne yaptığı değildir. Gözlemden elde edilen bilgiler; gelişim geçmişi, aile gözlemleri, klinik görüşme ve gerektiğinde farklı alanlardan elde edilen bilgilerle birlikte ele alınır.
Modül Seçimi Neye Göre Yapılır?
ADOS-2 tek biçimli bir uygulamadan oluşmaz. Beş farklı modülü vardır ve değerlendirmede bunlardan yalnızca uygun olanı kullanılır.
Modül seçiminde özellikle kişinin kronolojik yaşı ve ifade edici dil düzeyi dikkate alınır. Bu nedenle iki aynı yaştaki çocukta bile dil ve gelişim özelliklerine bağlı olarak değerlendirme biçimi aynı olmayabilir.
Ailelerin hangi modülün uygulanacağına önceden kendilerinin karar vermesi gerekmez. Uygun değerlendirme biçimi klinik süreç içerisinde belirlenir.
ADOS-2 Sonucu Ne Anlama Gelir?
ADOS-2 sonucuyla ilgili en önemli nokta, elde edilen puan veya gözlemlerin tek başına otizm tanısı anlamına gelmemesidir.
Otizm değerlendirmesi çocuğun yalnızca değerlendirme odasında gösterdiği davranışlara indirgenemez. Gelişim öyküsü, günlük yaşamda görülen özellikler, aileden alınan bilgiler, sosyal iletişim biçimi ve gerektiğinde farklı değerlendirmelerin sonuçları birlikte ele alınır.
Bu nedenle ADOS-2 sonucunu “pozitif veya negatif çıkan bir test” gibi değerlendirmek yanıltıcı olabilir. Sonucun anlamı, çocuğun bütün gelişimsel ve klinik tablosu içerisinde yorumlanmalıdır.
Değerlendirme Öncesinde Aileler Neleri Bilmeli?
ADOS-2 için çocuğun ders çalışması, belirli cevapları ezberlemesi veya görüşmede nasıl davranacağını öğrenmesi gerekmez. Değerlendirmenin amacı çocuğun doğal iletişim ve etkileşim özelliklerini gözlemleyebilmektir.
Çocuğa yaşına uygun ve sade bir açıklama yapılabilir. Bir uzmanla görüşeceği, birlikte bazı etkinlikler yapabilecekleri veya oyun oynayabilecekleri söylenebilir.
Çocuk birden fazla dili aktif biçimde kullanıyorsa bu bilgi de değerlendirme öncesinde uygulayıcıyla paylaşılmalıdır. Dil seçimi, çocuğun iletişim becerilerini mümkün olduğunca doğal biçimde gösterebilmesi açısından önem taşıyabilir.
ADOS-2 Sonrasında Süreç Nasıl Devam Edebilir?
ADOS-2 değerlendirmesinin ardından izlenecek yol her çocuk için aynı değildir. Bazı durumlarda mevcut klinik bilgiler yeterli olabilirken bazı durumlarda dil, bilişsel gelişim, dikkat, uyumsal beceriler veya başka gelişim alanlarına ilişkin ek değerlendirmeler gündeme gelebilir.
Buradaki amaç yalnızca bir tanı adını belirlemek değil; çocuğun güçlü yönlerini, zorlandığı alanları ve ihtiyaç duyabileceği desteği daha bütünlüklü biçimde anlamaktır.
Çocuk ve ergenlerde kullanılan diğer değerlendirme araçları hakkında genel bilgi için psikolojik ve psikiyatrik testler sayfası incelenebilir.
Çocuğun sosyal iletişimi, etkileşimi veya gelişimi konusunda devam eden bir kaygı varsa hangi değerlendirmelerin gerekli olduğuna çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında yapılacak bireysel değerlendirme sonrasında karar verilmesi daha uygundur.
ADOS-2 Hakkında Sık Sorulan Sorular
ADOS-2 bir zeka testi midir?
Hayır. ADOS-2 bilişsel kapasiteyi veya zekâ düzeyini ölçmek amacıyla kullanılan bir zeka testi değildir. Otizm değerlendirmesi kapsamında sosyal iletişim, etkileşim ve ilişkili davranışların yapılandırılmış biçimde gözlemlenmesine yardımcı olur.
İki dilli çocuklarda ADOS-2 değerlendirme dili neden önemlidir?
Değerlendirme dilinin çocuğun iletişim performansını gereksiz biçimde sınırlandırmaması gerekir. Çocuğun hangi dilleri ne ölçüde kullandığı değerlendirme öncesinde uygulayıcıyla paylaşılmalı ve uygulama dili çocuğun dilsel özellikleri dikkate alınarak planlanmalıdır.
ADOS-2 sonucu tek başına eğitim veya destek planını belirler mi?
Hayır. Çocuğun ihtiyaç duyabileceği destek yalnızca ADOS-2 sonucuna göre belirlenmez. Gelişimsel özellikler, günlük yaşamda işlevsellik, iletişim becerileri, güçlü yönler ve diğer değerlendirme bulguları birlikte dikkate alınır.
