PERGAMON KLİNİK

Dikkat Testi Ankara ile İlgili Merak Edilenler

Ankara’da dikkat testi araştırırken bilinmesi gereken ilk nokta, “dikkat testi” ifadesinin tek bir değerlendirme aracını anlatmadığıdır. Çocuğun yaşı, yaşanan güçlüğün özellikleri ve değerlendirmede cevaplanmak istenen soruya göre farklı araçlardan yararlanılabilir. Bir dikkat testi sonucu ise tek başına DEHB tanısı anlamına gelmez.

Dikkat Testi Tek Bir Test midir?

Hayır. “Dikkat testi” farklı amaçlarla kullanılan çeşitli değerlendirme araçlarını kapsayan genel bir ifadedir.

Dikkat da tek bir beceriden oluşmaz. Bir göreve yönelmek, dikkati belirli bir süre sürdürebilmek, ilgisiz uyaranları ayırt etmek, doğru zamanda yanıt vermek ve gerektiğinde tepkiyi kontrol edebilmek gibi farklı süreçler söz konusudur.

Bu nedenle bazı değerlendirmeler bilgisayar ortamındaki performansa odaklanırken bazıları farklı yapılandırılmış görevler veya ölçeklerden yararlanabilir.

Hangi aracın kullanılacağının belirlenmesinde “en iyi dikkat testi hangisi?” sorusundan çok, “hangi soruya cevap arıyoruz?” sorusu önemlidir.

Hangi Durumlarda Dikkat Değerlendirmesi Gündeme Gelebilir?

Aileler çocuğun dikkatini sürdürmekte güçlük yaşadığını, görevleri sık sık yarım bıraktığını, kolayca dikkatinin dağıldığını veya düşünmeden tepki verdiğini gözlemlediğinde dikkat değerlendirmesi araştırabilir.

Benzer gözlemler okul ortamından da gelebilir. Çocuk yönergeleri takip etmekte zorlanabilir, ders sırasında sık sık görevden kopabilir veya yaptığı işlerde dikkatsiz hatalar gösterebilir.

Ancak bu özelliklerin görülmesi doğrudan DEHB anlamına gelmez.

Uyku düzeni, kaygı, öğrenmeyle ilişkili güçlükler, duygusal durumlar ve farklı gelişimsel veya sağlıkla ilişkili etkenler de dikkat performansını etkileyebilir.

Bu nedenle değerlendirme ihtiyacının çocuğun genel durumu içerisinde ele alınması önemlidir.

Dikkat Testleri Nasıl Uygulanabilir?

Uygulamanın biçimi kullanılan araca göre değişir.

Bilgisayar tabanlı bir değerlendirmede çocuktan ekranda görülen belirli uyaranlara yanıt vermesi ve bazı uyaranlarda yanıtını kontrol etmesi istenebilir.

Başka değerlendirmelerde ise belirli sembolleri bulma, işaretleme, bir görevi belli süre boyunca devam ettirme veya farklı bilişsel görevleri tamamlama gibi uygulamalar bulunabilir.

Bazı değerlendirme süreçlerinde aile ve öğretmenin çocuğun günlük yaşamındaki dikkat ve davranış özelliklerini aktardığı yapılandırılmış ölçeklerden de yararlanılabilir.

Bu yöntemler birbirinin tamamen aynı karşılığı değildir. Sağladıkları bilgiler ve kullanım amaçları farklı olabilir.

Dikkat Değerlendirmesinde Neler İncelenebilir?

Kullanılan araca göre farklı özellikler değerlendirilebilir.

Bunlar arasında:

• dikkati göreve yöneltebilme,

• dikkati belirli bir süre sürdürebilme,

• hedef uyaranlara doğru yanıt verme,

• yanıtların zamanlaması,

• dikkat dağıtıcı uyaranlar karşısındaki performans,

• gereksiz veya dürtüsel tepkileri kontrol edebilme

gibi alanlar bulunabilir.

Her dikkat değerlendirmesi bu alanların tamamını ölçmez. Bir test sonucunu yorumlarken aracın hangi özelliği değerlendirmek üzere geliştirildiğinin bilinmesi gerekir.

Dikkat Testi Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Dikkat testi sonucu, çocuğun belirli bir görev ve belirli koşullar altındaki performansı hakkında yapılandırılmış bilgi sağlayabilir.

Örneğin çocuk görevi sürdürme, doğru zamanda yanıt verme veya gereksiz tepkileri kontrol etme gibi bir alanda beklenenden farklı bir performans gösterebilir.

Ancak test ortamındaki performans çocuğun günlük yaşamının tamamını tek başına temsil etmez.

Evde, okulda ve sosyal ortamlarda nasıl davrandığı; yaşanan güçlüğün ne zamandır devam ettiği ve günlük işlevselliği nasıl etkilediği de önemlidir.

Bu nedenle sonuçları yalnızca tek bir puan veya “başarılı-başarısız” ayrımı üzerinden yorumlamak uygun değildir.

Düşük Bir Dikkat Testi Sonucu Ne Anlama Gelir?

Belirli bir görevde beklenenden düşük veya dikkat çekici bir performans görülmesi, ilgili alanın daha ayrıntılı değerlendirilmesinin yararlı olabileceğini düşündürebilir.

Ancak düşük bir sonuç tek başına DEHB veya başka bir psikiyatrik, gelişimsel ya da öğrenmeyle ilişkili durumun varlığını göstermez.

Test performansını uyku, yorgunluk, kaygı, görevi anlama, motivasyon veya farklı bilişsel özellikler gibi etkenler de etkileyebilir.

Bu nedenle sonuç çocuğun başvuru nedeni ve diğer klinik bilgilerle birlikte ele alınmalıdır.

Dikkat Testi Tek Başına DEHB Tanısı Koyar mı?

Hayır. DEHB tanısı tek bir dikkat testine dayanılarak konulmaz.

Değerlendirmede dikkat, hareketlilik ve dürtüsellikle ilişkili belirtilerin ne zamandır bulunduğu, farklı ortamlarda görülüp görülmediği ve çocuğun okul, ev veya sosyal yaşamını nasıl etkilediği önemlidir.

Dikkat sorunlarına benzeyen özelliklere yol açabilecek başka durumların da değerlendirilmesi gerekebilir.

Bir dikkat testi bu sürece yapılandırılmış performans bilgisi ekleyebilir; ancak klinik değerlendirmenin yerini tutmaz.

Ebeveyn ve Öğretmen Gözlemleri Neden Önemlidir?

Çocuğun davranışları yalnızca değerlendirme odasında görülmez.

Bir çocuk test sırasında dikkatini iyi sürdürebilir ancak okul ortamında uzun süreli görevlerde zorlanabilir. Başka bir çocuk ise yabancı bir değerlendirme ortamında zorlanmasına rağmen günlük yaşamında aynı güçlüğü göstermeyebilir.

Ebeveynler çocuğun evdeki davranışları ve gelişim öyküsü hakkında bilgi sağlarken öğretmen veya okul gözlemleri farklı bir ortamı değerlendirmeye ekleyebilir.

Bu nedenle özellikle DEHB değerlendirmesinde farklı ortamlardan elde edilen bilgilerin birlikte ele alınması önemlidir.

Çocuğu Dikkat Testine Hazırlamak Gerekir mi?

Dikkat testi bir başarı sınavı değildir. Çocuğun değerlendirme görevlerini önceden çalışması veya belirli cevapları ezberlemesi gerekmez.

Çocuğa yaşına uygun ve sade bir dille bazı dikkat görevleri yapacağı anlatılabilir.

Testte daha yüksek sonuç elde etmek amacıyla benzer görevleri yoğun biçimde prova ettirmek değerlendirme açısından gerekli değildir.

Uyku, kullanılan ilaçlar veya değerlendirme günü performansı etkileyebilecek başka koşullar varsa bunların uygulayıcıyla paylaşılması yararlı olabilir.

İlaçlarda yalnızca test amacıyla herhangi bir değişiklik yapılması söz konusuysa aile kendi başına karar vermemeli; ilgili sağlık profesyonelinin yönlendirmesini izlemelidir.

Ankara’da Dikkat Testi Araştırırken Neler Sorulmalı?

Ankara’da dikkat testi araştırırken yalnızca “hangi test uygulanıyor?” sorusunun yanıtına odaklanmak yeterli olmayabilir.

Değerlendirme öncesinde şu sorular yöneltilebilir:

• Dikkat değerlendirmesi hangi nedenle öneriliyor?

• Kullanılacak araç çocuğun yaşına uygun mu?

• Test hangi dikkat veya performans alanlarını değerlendiriyor?

• Test sonucu hangi diğer klinik bilgilerle birlikte yorumlanacak?

• Aile ve gerektiğinde okuldan bilgi alınacak mı?

• Testi uygulayan kişinin ilgili değerlendirme aracı konusunda eğitimi bulunuyor mu?

• Sonuç başka bir değerlendirme ihtiyacını gösterirse sonraki süreç nasıl belirlenecek?

Bu sorular, yalnızca belirli bir test adı aramak yerine çocuğun ihtiyacına uygun değerlendirme sürecini anlamaya yardımcı olabilir.

Çocuk ve ergenlerde kullanılabilen farklı değerlendirme araçları hakkında genel bilgi için psikolojik ve psikiyatrik testler sayfası incelenebilir.

Çocuğun dikkatini sürdürme veya tepkilerini kontrol etme konusunda devam eden bir güçlük varsa tek bir test sonucundan hareketle sonuca ulaşmak yerine gelişimsel özelliklerinin, günlük işlevselliğinin ve farklı ortamlardaki davranışlarının birlikte değerlendirilmesi daha uygun olur.